Rezerwy ułamkowe i jak banki tworzą pieniądze

Wyrażenie „bankowość z ułamkową rezerwą” sugeruje prosty obraz: oszczędzający deponują gotówkę, bank zatrzymuje część w rezerwie, a resztę pożycza. Ten obraz jest nadal powszechny w podręcznikach i niektórych licencjonowanych planach biznesowych.

Zrozumienie nowoczesnego opisu jest ważne dla każdego, kto zajmuje się projektowaniem banku, ponieważ wyjaśnia ono, jakie ograniczenia faktycznie wiążą: kapitał, płynność i finansowanie, a nie wskaźnik rezerwy obowiązkowej.

Jak pożyczanie tworzy depozyty

Najwyraźniejszym oficjalnym oświadczeniem jest artykuł Bank of England z 2014 r. Kreacja pieniądza we współczesnej gospodarce, który stwierdza: „Za każdym razem, gdy bank udziela pożyczki, jednocześnie tworzy odpowiedni depozyt na koncie bankowym pożyczkobiorcy, tworząc w ten sposób nowe pieniądze”.

Bank rejestruje nowy składnik aktywów, pożyczkę i nowe zobowiązanie, depozyt uznany na rzecz pożyczkobiorcy, a następnie wystawia nową fakturę kredytową.

Kredytobiorca następnie wydaje depozyt, a środki przenoszone są na inne rachunki, często w innych bankach, co powoduje zmniejszenie salda oszczędności.

Uproszczony bilans pokazuje efekt udzielenia nowej pożyczki w wysokości 100 klientowi biznesowemu.

Krok	Aktywa banku	Zobowiązania bankowe	Pieniądze w posiadaniu społeczeństwa
Przed pożyczką	Istniejące aktywa	Istniejące depozyty i kapitał	Bez zmian
Pożyczka jest wykonana	Pożyczka do klienta +100	Depozyt klienta +100	+100
Klient płaci dostawcy w innym banku	Rezerwy w banku centralnym -100	Depozyt klienta -100	Nie zmienia się w sumie; depozyt jest teraz w banku dostawcy
Pożyczka jest spłacana później	Loan -100	Depozyt klienta -100	-100

Trzeci rząd to ten, który ma znaczenie dla pojedynczego banku: pieniądze utworzone przez pożyczkę pozostają w systemie, ale opuszczają bank udzielający pożyczki wraz z odpowiednią ilością jego rezerw.

W tym samym artykule opisano proces odwrotny: gdy pożyczkobiorca spłaca pożyczkę, depozyt wykorzystany do jej spłaty zostaje wygaszony, a więc pieniądze są niszczone. Banki tworzą również pieniądz, kupując aktywa takie jak obligacje rządowe od podmiotów niebędących bankami, i zmniejszają go, gdy podmioty te kupują długoterminowy dług lub akcje emitowane przez banki.

Dwa błędne przekonania poprawione przez Bank of England

W artykule zidentyfikowano dwa typowe błędy:

1. Banki jako czyste pośredniki. „Zamiast banków przyjmujących depozyty, gdy gospodarstwa domowe oszczędzają, a następnie udzielających im pożyczek, kredyty bankowe tworzą depozyty.”
2. Mnożnik pieniędzy. „W normalnych czasach bank centralny nie ustala ilości pieniądza w obiegu, ani też pieniądz banku centralnego nie jest „pomnożony” na więcej pożyczek i depozytów”.

Dodaje, że rezerwy „mogą być pożyczane tylko między bankami, ponieważ konsumenci nie mają dostępu do rachunków rezerwowych” w banku centralnym. Klienci posiadają depozyty, które są roszczeniami wobec banków komercyjnych, a banki posiadają rezerwy, które są roszczeniami wobec banku centralnego.

Gdzie pasują rezerwacje

Rezerwy to salda, które banki utrzymują w banku centralnym i służą do rozliczania płatności między bankami: gdy klient płaci komuś w innym banku, bank dokonujący płatności przekazuje rezerwy bankowi otrzymującemu.

Pojedynczy bank, który agresywnie udziela pożyczek, traci więc depozyty i rezerwy na rzecz innych banków w miarę wydatków kredytobiorców. Musi przyciągnąć depozyty lub inne środki finansowe, aby je zastąpić, albo posiadać wystarczającą ilość aktywów płynnych, by pokryć odpływ. Dlatego to płynność i finansowanie, a nie wielkość początkowego salda rezerw, określają, ile dany bank może udzielać pożyczek.

W odniesieniu do systemu jako całości Bank Anglii stwierdza, że „ani rezerwy nie są wiążącym ograniczeniem udzielania pożyczek, ani też bank centralny nie ustala ilości dostępnych rezerw”.W normalnych czasach banki centralne ustalają cenę rezerw, stopę procentową i dostarczają ilość, której wymagają banki po tej stawce.

Rezerwy obowiązkowe w praktyce

Rezerwy obowiązkowe zobowiązują banki do utrzymywania minimalnego salda w banku centralnym, obliczonego jako odsetek określonych pasywów. Bank Anglii zauważył, że wymogi rezerwowe „nie są dziś istotnym aspektem ram polityki pieniężnej w większości rozwiniętych gospodarek”.W wielu krajach nadal istnieją wymogi, choć na bardzo różnych poziomach.

Jurysdykcja	Wymagania	Źródło
Stany Zjednoczone	0% na wszystkie zobowiązania od 26 marca 2020 r.	Rezerwa Federalna
Strefa euro	1% dla lokat overnight i depozytów, papierów dłużnych i papierów rynku pieniężnego do dwóch lat od 18 stycznia 2012 r.; 0% dla długich terminów zapadalności	ECB
Zjednoczone Królestwo	Brak formalnego wymogu rezerwy	Bank Anglii
Indie	Wskaźnik rezerwy gotówkowej na poziomie 3,00%, przy ustawowym wskaźniku płynności wynoszącym 18,00%	Rezerwowy Bank Indii

Dane dotyczące strefy euro pokazują, że wymóg może być jednocześnie niski i nieoprocentowany. ECB pokazuje stopę oprocentowania równą 0% w odniesieniu do rezerwy obowiązkowej w bieżącym okresie utrzymywania rezerwy. Tam, gdzie wymóg istnieje, jest to koszt prowadzenia działalności w danej jurysdykcji i czynnik w planach finansowania, ale rzadko jest tym, co ogranicza rozwój nowego banku.

Co oznacza wymóg rezerwy dla nowego banku

1. Bank musi mieć dostęp do rachunku w banku centralnym, bezpośrednio lub za pośrednictwem innej instytucji, aby utrzymywać wymagane rezerwy.
2. Posiadane rezerwy stanowią linię płynności operacyjnej w modelu przepływów pieniężnych.
3. W przypadku gdy rezerwy nie są oprocentowane, zmniejszają one marżę odsetkową netto depozytów, które je przyciągają.
4. Wymagania i wynagrodzenie mogą się zmieniać, dlatego biznesplany powinny testować alternatywne ustawienia.

Co faktycznie ogranicza kredytowanie

Bank Anglii identyfikuje trzy zestawy ograniczeń dotyczących tworzenia pieniądza przez banki.

1. Ograniczenia dla samych banków

Na konkurencyjnym rynku banki muszą udzielać kredytów z zyskiem. Każda nowa pożyczka wiąże się z ryzykiem kredytowym, a bank musi wycenić oczekiwane straty i utrzymać kapitał na wypadek nieoczekiwanych strat, a także zarządzać ryzykiem płynności, które powstaje, gdy nowo utworzone depozyty odchodzą do innych banków.

W artykule stwierdza się, że polityka regulacyjna ogranicza działalność banków „w celu zmniejszenia nagromadzenia ryzyka, które mogłoby stanowić zagrożenie dla stabilności systemu finansowego”, w tym poprzez wymogi dotyczące kapitału i płynności.

2. Zachowania gospodarstw domowych i przedsiębiorstw

Ludzie, którzy otrzymują nowe depozyty mogą wykorzystać je do spłaty istniejących pożyczek, co ponownie niszczy pieniądze.Zasoby pieniądza zależą od tych wyborów, jak również od decyzji banków w sprawie udzielania pożyczek.

3. Polityka pieniężna

W artykule polityka pieniężna nazywana jest „ostatecznym ograniczeniem kreacji pieniądza”, ponieważ poprzez ustalanie stopy procentowej rezerw, bank centralny wpływa na stopy kredytowe i popyt na kredyty.

Dlaczego kapitał, a nie rezerwy, jest wiążącym ograniczeniem

Każda nowa pożyczka zwiększa aktywa ważone ryzykiem, a każdy wzrost aktywów ważonych ryzykiem wymaga większego kapitału, aby utrzymać wskaźniki regulacyjne powyżej minimum.Każdy nowy kredyt zwiększa aktywa ważone ryzykiem, a każdy wzrost aktywów ważonych ryzykiem wymaga większego kapitału, aby utrzymać wskaźniki regulacyjne powyżej minimum.

W UE, Artykuł 92 rozporządzenia w sprawie wymogów kapitałowych Wskaźnik kapitału podstawowego Tier I (CET1) wynosi 4,5%, wskaźnik kapitału Tier I (CET1) wynosi 6%, łączny wskaźnik kapitałowy wynosi 8% a wskaźnik dźwigni finansowej wynosi 3%.

Załóżmy, że kredyty udzielane przez bank mają średnią wagę ryzyka wynoszącą 100%, a po uwzględnieniu buforów i dodatków bank potrzebuje całkowitego wskaźnika kapitałowego w wysokości 12%.

Każde dodatkowe 100 jednostek takich pożyczek wymaga wówczas 12 jednostek kapitału. Bank z 60 jednostkami rezerwowego kapitału powyżej swoich wymagań może dodać około 500 jednostek takiego kredytowania, zanim będzie musiał pozyskać więcej kapitału lub utrzymać większy zysk, niezależnie od swojego salda rezerw.

Reguły dotyczące płynności wprowadzają drugie surowe ograniczenie: bank musi posiadać wystarczającą ilość wysokiej jakości aktywów płynnych, aby przetrwać 30-dniowy stres, oraz musi finansować aktywa długoterminowe za pomocą stabilnego finansowania. Wymogi te zostały omówione w artykule na temat płynności i finansowania.

Konsekwencje dla założycieli i inwestorów

1. Zaplanuj rozwój wokół kapitału. Portfel kredytowy, który bank może zbudować jest ograniczony przez kapitał, którym dysponuje i który może pozyskać, po stratach początkowych.
2. Zaplanuj finansowanie wokół stabilności depozytów. Utworzone depozyty opuszczają bank, gdy kredytobiorcy je wydadzą, więc bank potrzebuje wiarygodnej bazy finansowania.
3. Traktuj wymagania dotyczące rezerwy jako pozycję kosztową. Mają one znaczenie dla marży i operacji, a nie jako główne ograniczenie wzrostu.
4. Oczekuj, że organy nadzoru przetestują plan w warunkach skrajnych. Organy regulacyjne oceniają, czy kapitał i płynność utrzymają się, jeśli wzrost, straty lub odpływ depozytów różnią się od scenariusza bazowego.

Następny artykuł wyjaśnia, jak kapitał regulacyjny jest definiowany i mierzony w ramach Bazylei.