Likwidità u finanzjament: LCR, NSFR, assigurazzjoni tad-depożiti u l-aħħar selfer

Il-banek ifallu b’żewġ modi: jew ma jibqgħalhomx kapital minħabba li t-telf jaqbeż dak li jpoġġu l-azzjonisti, jew ma jibqgħalhomx flus kontanti għax il-kredituri jirtiraw aktar malajr milli l-assi jistgħu jinbidlu fi flus. It-tieni mod jista’ jiġri lil bank solventi fi żmien ftit jiem.

Basel III L-assigurazzjoni tad-depożiti u s-self tal-banek ċentrali jikkompletaw il-qafas billi jnaqqsu l-inċentiv biex wieħed jaħarbu u jipprovdu mekkaniżmu ta' sostenn meta jingħalqu s-swieq.

Għaliex il-banek huma esposti għar-riskju tal-likwidità

L-obbligazzjonijiet ta’ bank huma l-aktar għal żmien qasir, il-bilanċi tal-kontijiet kurrenti jistgħu jinġibdu fuq talba, u l-finanzjament bl-ingrossa spiss jimmaturaw fi żmien ġimgħat. L-assi tiegħu huma l-aktar self għal żmien twil li ma jistax jinbiegħ malajr bil-valur sħiħ tiegħu.

Din it-trasformazzjoni tal-maturità hija l-funzjoni ekonomika ċentrali tal-banek, kif jispjega l-artiklu dwar il-ħolqien tal-flus, u hija wkoll ir-raġuni għaliex telf ta’ fiduċja jista’ jwassal għal ġirja għall-flus. Il-banek diġitali naqsu ż-żmien li tieħu ġirja għall-flus, għax il-klijenti jistgħu jċaqalqu l-bilanċi minn mowbajl fi kwalunkwe ħin.

Il-Proporzjon ta’ Kopertura tal-Likwidità

Il- Il-Kumitat ta’ Basel LCR standard tirrikjedi li bank iżomm stokk adegwat ta’ assi likwidi ta’ kwalità għolja (HQLA) mhux imġarrba li jistgħu jiġu konvertiti fi flus kontanti biex jissodisfa l-ħtiġijiet tal-likwidità tiegħu għal xenarju ta’ stress ta’ 30 jum kalendarju.

Il-proporzjon huwa l-istokk ta’ HQLA diviż bil-flussi tal-flus netti totali matul it-30 jum li ġejjin, u għandu jkun mhux inqas minn 100% fin-nuqqas ta’ perjodu ta’ stress finanzjarju. L-istandard ġie introdott gradwalment minn 60% fl-2015 għal 100% fl-1 ta’ Jannar 2019.

Assi likwidi ta' kwalità għolja

L-HQLA huma maqsuma f’livelli, b’limiti fuq il-livelli ta’ kwalità aktar baxxa.

Livell	Assi tipiċi	Qtugħ tax-xagħar	Limitu
Livell 1	Flus kontanti, riżervi tal-bank ċentrali li jistgħu jinġibdu f’każ ta’ stress, titoli sovrani kwalifikanti	L-ebda	L-ebda għatu
Livell 2A	Ċerti bonds sovrani, tas-settur pubbliku u koperti u dejn korporattiv jissodisfaw il-kriterji tal-klassifikazzjoni u tas-suq	15%	Livell 2 b’kollox mhux aktar minn 40% tal-HQLA
Livell 2B	Ċerti titoli ta’ dejn korporattiv, ekwità u titoli koperti b’ipoteki residenzjali bi klassifikazzjoni aktar baxxa li jissodisfaw kriterji stretti	Ġeneralment 50%	Mhux aktar minn 15% tal-HQLA, fi ħdan l-40%

Ħruġ ta' flus kontanti

Il-flussi ’l barra huma kkalkulati billi jiġu applikati r-rati ta’ run-off għal kull tip ta’ finanzjament, li jirriflettu l-probabbiltà li kull depożitant jirtira f’każ ta’ stress.

Tip ta' finanzjament	Rata minima ta’ tnixxija ta’ Basel
Depożiti stabbli bl-imnut: assigurati għal kollox, u f’kontijiet tranżazzjonali jew b’relazzjonijiet stabbiliti	5%, jew 3% fejn l-assigurazzjoni tad-depożiti nazzjonali tissodisfa kriterji addizzjonali
Depożiti bl-imnut inqas stabbli	Mill-inqas 10%, stabbiliti mill-ġurisdizzjonijiet
Depożiti operattivi minn relazzjonijiet ta’ kklerjar, kustodja jew ġestjoni tal-flus kontanti	25%
Finanzjament mhux garantit minn korporazzjonijiet mhux finanzjarji, sovrani, banek ċentrali u korpi pubbliċi	40%, jew 20% fejn int assigurat għal kollox
Finanzjament mhux garantit minn entitajiet legali oħra, inklużi istituzzjonijiet finanzjarji	100%

Il-flussi ta’ dħul minn assi li qed jagħtu l-frott jistgħu jikkumpensaw għall-flussi ’l barra, iżda biss sa limitu massimu aggregat ta’ 75% tat-total tal-flussi ’l barra mistennija. LCR purament billi tistenna li s-self tagħha stess jitħallas lura.

L-istandard jgħid li l-banek huma mistennija jużaw l-HQLA tagħhom matul perjodu ta’ stress, anki jekk il-proporzjon imbagħad jaqa’ taħt 100%, u s-superviżuri jivvalutaw is-sitwazzjoni u jirrispondu b’mod proporzjonali.

Fil-liġi tal-UE

L-UE tapplika l- LCR permezz ta’ L-Artikolu 412 tar-Regolament dwar ir-Rekwiżiti tal-Kapital L-Artikolu 412 jirrikjedi li l-istituzzjonijiet iżommu assi likwidi li jkopru l-ħruġ ta’ flus minbarra l-influssi “f’kundizzjonijiet ta’ stress serju fuq perjodu ta’ tletin jum”. Skont l-Artikolu 414, istituzzjoni li ma tissodisfax jew tistenna li ma tissodisfax ir-rekwiżit għandha tinnotifika lis-superviżur tagħha minnufih u tissottometti pjan ta’ restawr.

Il-Proporzjon ta’ Finanzjament Stabbli Nett

Il LCR tittratta ma stress xahar wieħed. Il- NSFR tittratta l-istruttura tal-karta tal-bilanċ sħiħa fuq perjodu ta’ sena. Dan jirrikjedi li l-finanzjament stabbli disponibbli (ASF) ikun mill-inqas 100% tal-finanzjament stabbli meħtieġ (RSF) fuq bażi kontinwa, u sar standard minimu sa 1 Jannar 2018 skont l-iskeda ta’ żmien ta’ Basel.

Kull obbligazzjoni tirċievi fattur ASF li jirrifletti kemm hi stabbli u kull assi jirċievi fattur RSF li jirrifletti kemm għandu bżonn ta’ finanzjament stabbli.

Responsabilità	Fattur ASF
Kapital regolatorju u obbligazzjonijiet oħra b’maturità residwa ta’ sena jew aktar	100%
Depożiti stabbli għall-konsumaturi u n-negozji ż-żgħar taħt sena	95%
Depożiti bl-imnut u ta’ negozji żgħar inqas stabbli taħt sena	90%
Finanzjament ta’ inqas minn sena minn korporazzjonijiet mhux finanzjarji u ċerti sorsi oħra bl-ingrossa	50%
Obbligazzjonijiet oħra, inkluż il-biċċa l-kbira tal-finanzjament għal żmien qasir minn istituzzjonijiet finanzjarji	0%

Fuq in-naħa tal-assi, il-flus kontanti u r-riżervi tal-bank ċentrali ma jeħtiġux finanzjament stabbli, filwaqt li s-self għal żmien twil illikwidu jeħtieġ proporzjon għoli.Bank li jiffinanzja ipoteki ta' 25 sena b'self bl-ingrossa matul il-lejl ifalli l-NSFR anki jekk LCR tiegħu jidher tajjeb.

L-UE tapplika l-Artikoli NSFR sa CRR 413 u 428b.L-Artikolu 428b jeħtieġ proporzjon “ta’ millinqas 100 %” u jżid li l-istituzzjonijiet għandhom iżommu l-profil tal-munita tal-finanzjament tagħhom ġeneralment konsistenti ma’ dak tal-assi tagħhom.

X’ifissru l-proporzjonijiet għal bank ġdid

1. It-taħlita tad-depożiti hija deċiżjoni ta’ disinn. Id-depożiti bl-imnut assigurati f’kontijiet transazzjonali għandhom l-inqas flussi u l-ogħla ASF.Depożiti sensittivi għar-rata miġbura permezz ta’ pjattaformi ta’ tqabbil jaġixxu b’mod inqas prevedibbli u jistgħu jiġu trattati bħala inqas stabbli.
2. Depożiti minn imsieħba fintech u istituzzjonijiet finanzjarji jiswew ħafna f’termini ta’ likwidità. Taħt il-LCR, finanzjament mhux garantit minn istituzzjonijiet finanzjarji jġorr 100% run-off sakemm ma jikkwalifikax bħala operattiv.
3. Il-konċentrazzjoni tgħodd lil hinn mill-proporzjonijiet. Is-superviżuri jħarsu wkoll lejn id-dipendenza fuq ftit depożitaturi kbar jew kanal ta’ distribuzzjoni wieħed.
4. Iż-żamma ta’ HQLA għandha spiża. L-assi likwidi jaqilgħu inqas mis-self, għalhekk ir-rekwiżiti tal-likwidità jnaqqsu l-marġini fil-pjan tan-negozju.
5. Id-diskrepanzi fil-muniti jeħtieġu l-pjan tagħhom. Bank li jislef f'munita waħda u jieħu depożiti f'oħra jrid jimmaniġġja l-likwidità f'kull waħda minnhom.

Is-superviżuri jistennew ukoll valutazzjoni interna tal-adegwatezza tal-likwidità, pjan ta’ finanzjament ta’ kontinġenza b’azzjonijiet ittestjati, u monitoraġġ ta’ kuljum tal-likwidità intraday għall-banek li jipparteċipaw f’sistemi ta’ pagament.

Assigurazzjoni tad-Depożitu

L-assigurazzjoni tad-depożiti tnaqqas l-inċentiv biex wieħed jaħarbu billi tassigura lid-depożitanti ż-żgħar li se jitħallsu lura anki jekk il-bank ifalli, u hija ffinanzjata mill-kontribuzzjonijiet tal-banek membri.

Ġurisdizzjoni	Kopertura għal kull depożitant għal kull bank	Sors
Unjoni Ewropea	EUR 100,000 fuq depożiti aggregati, b’protezzjoni temporanja ogħla li l-Istati Membri jridu jistabbilixxu għal ċerti depożiti, bħal dawk minn tranżazzjonijiet ta’ proprjetà residenzjali privata	Direttiva 2014/49/UE
Renju Unit	£120,000 mill-1 ta’ Diċembru 2025	FSCS

Id-direttiva tal-UE tirrikjedi li l-iskemi jagħmlu l-ammont rimborsabbli disponibbli fi żmien sebat ijiem tax-xogħol, wara perjodu tranżizzjonali li dam sal-31 ta’ Diċembru 2023. Prinċipji Ewlenin tal-IADI għal Sistemi Effettivi ta’ Assigurazzjoni tad-Depożiti, l-aktar reċentement riveduta f'Settembru 2025, li l-FMI u l-Bank Dinji jużaw fil-valutazzjonijiet tas-settur finanzjarju.

Bank ġdid irid jissieħeb fl-iskema tal-ġuriżdizzjoni ta’ domiċilju tiegħu qabel ma jaċċetta depożiti koperti. Dan għandu jkun kapaċi wkoll jipproduċi dejta preċiża dwar id-depożitanti malajr, sabiex l-iskema tkun tista’ tħallas fi żmien l-iskadenza legali.

Il- LCR L-istandard ta’ Basel jinnota li l-preżenza tal-assigurazzjoni tad-depożiti waħedha mhijiex biżżejjed. Id-depożitu għandu jkun assigurat għal kollox minn skema effettiva u jissodisfa l-kriterji tar-relazzjoni jew tal-kont tat-tranżazzjoni.

Is-sellief tal-aħħar istanza

Il-banek ċentrali jipprovdu likwidità lill-banek kontra kollateral.Din hija l-eqdem parti tax-xibka ta’ sikurezza, u d-disinn tagħha jvarja skont il-ġurisdizzjoni.

Fiż-żona tal-euro, il-banek għandhom aċċess għall-operazzjonijiet regolari tal-politika monetarja permezz tal-Eurosistema.ECB Minbarra dawn, l-Assistenza ta’ Likwidità f’Emerġenza (ELA) hija deskritta bħala flus tal-bank ċentrali pprovduti mill-banek ċentrali nazzjonali “li istituzzjonijiet finanzjarji solventi li qed jiffaċċjaw problemi temporanji ta’ likwidità, barra mill-operazzjonijiet normali tal-politika monetarja tal-Eurosistema”.

Il- ECB Il-Kunsill Governattiv jista’ joġġezzjona fejn l-ELA tkun qed tinterferixxi mal-għanijiet u d-dmirijiet tal-Eurosistema.Il-ftehim attwali dwar l-ELA jdum sa Settembru 2024.

Fir-Renju Unit, il- Sett ta’ għodod tal-Bank of England jinkludi faċilità ta’ Repo għal Perjodu Qasir, Repo Indiċjat għal Perjodu Twil, faċilità kontinġenti ta’ repo għal perijodu twil attivata fi stress fis-suq kollu, u l-Faċilità ta’ Skont.Il-Faċilità ta’ Skont hija faċilità bilaterali, fuq talba, għall-kumpaniji li jantiċipaw jew jesperjenzaw bżonn mhux mistenni ta’ likwidità.

X’jitlob l-aċċess tal-bank ċentrali

1. Eliġibbiltà. Normalment bank liċenzjat taħt superviżjoni prudenzjali robusta, b’kont ta’ bank ċentrali.
2. Kollateral. Il-banek ċentrali jisilfu biss kontra kollateral eliġibbli, b’haircuts.Is-self għandu jkun ippożizzjonat minn qabel u lest legalment qabel ma jkun meħtieġ.
3. Lest għall-operat. Il-konnessjonijiet tas-settlement, id-dokumentazzjoni legali u l-ittestjar għandhom ikunu fis-seħħ fi żminijiet normali.
4. Solvibbiltà. Is-self ta’ emerġenza huwa maħsub għal istituzzjonijiet solventi. Ma jissostitwixxix il-kapital.

Mistoqsijiet li jsiru mis-superviżuri dwar il-likwidità

1. Liema depożitanti se jiffinanzjaw il-bank fl-ewwel tliet snin tiegħu, u kemm jista’ jkun malajr jistgħu jitilqu?
2. Liema sehem tad-depożiti huwa assigurat, transazzjonali u bbażat fuq ir-relazzjoni?
3. Kemm se jkun hemm HQLA, f’liema muniti u fejn?
4. X’jagħmel il-pjan ta’ finanzjament ta’ kontinġenza fl-ewwel jum, fil-ħames jum u fit-tletin jum ta’ stress?
5. Liema faċilitajiet tal-banek ċentrali jista’ juża l-bank, u l-kollateral huwa lest għalihom?

L-artiklu li jmiss idur mir-regoli tal-karta tal-bilanċ għand in-nies li jmexxu l-bank: il-governanza u r-rekwiżiti ta’ adattabilità u ta’ kompetenza.