Karty i szyny płatnicze

Klienci banku oceniają go głównie po tym, jak działają płatności: karty muszą być akceptowane, przelewy muszą docierać i wynagrodzenia muszą przychodzić na czas. Za każdym z nich stoi zestaw szyn: systemy, systemy rozliczeniowe i systemy rozrachunkowe, z których każdy ma swoje własne zasady członkostwa.

W tym artykule wyjaśniono główne szyny, do których przyłącza się nowy bank, wykorzystując UE jako najbardziej szczegółowy przykład regulacji.

Schematy kart

System kart płatniczych to zestaw zasad i sieć, która umożliwia akceptację kart wydanych przez jedną instytucję przez handlowców obsługiwanych przez inną.Rozporządzenie UE w sprawie opłat interchange wyróżnia dwa modele.

Model	Jak to działa	Przykłady konstrukcji
Czterostronny schemat	Transakcje przepływają z rachunku płatnika na rachunek odbiorcy za pośrednictwem systemu, emitenta po stronie płatnika i podmiotu przyjmującego po stronie odbiorcy.	Duże międzynarodowe sieci kart debetowych i kredytowych
Trzystronny schemat	Sam system zapewnia zarówno emisję, jak i nabywanie	Sieci, które wydają karty i podpisują kupców bezpośrednio

Wydawanie i pozyskiwanie

Rozporządzenie określa obie role. Emitent to dostawca usług płatniczych „umowiący się z płatnikiem na dostarczenie mu instrumentu płatniczego w celu inicjowania i przetwarzania kartowych transakcji płatniczych płatnika”, natomiast akceptant to dostawca „umowiący się z odbiorcą na przyjmowanie i przetwarzanie kartowych transakcji płatniczych, których skutkiem jest transfer środków pieniężnych do odbiorcy”.

Rola	Klient	Główne działania	Główne zagrożenia
Wydawanie	Posiadacz karty	Wydawanie kart, autoryzacja, kredytowanie lub obciążanie konta, spory, monitorowanie oszustw	Ryzyko kredytowe związane z kartami kredytowymi, oszustwa, obciążenia zwrotne, zgodność z przepisami
Pozyskiwanie	Sprzedawca	Onboarding handlowców, rozliczenia z handlowcami, obsługa chargebacków	Oszustwa handlowe i niewypłacalność, odpowiedzialność za obciążenia zwrotne, ryzyko AML w portfelach handlowych

Są to dwa różne rodzaje działalności o różnych profilach ryzyka, a bank może wykonywać jedną lub obie z tych czynności. Wydawanie kart jest typowym punktem wyjścia dla banku detalicznego; przejęcie wymaga wiedzy na temat ryzyka handlowego i większego kapitału na wypadek obciążenia zwrotnego.

Wymiana

Opłata interchange to opłata płacona między emitentem a odbiorcą za każdą transakcję kartą. W UE, Rozporządzenie w sprawie opłat interchange ogranicza ją do 0,2% wartości transakcji dla konsumenckich transakcji kartami debetowymi i 0,3% dla konsumenckich transakcji kartami kredytowymi.

Limity wymiany zmniejszają przychody z emisji, co ma znaczenie dla modeli biznesowych opartych na przychodach z kart.

Członkostwo główne i sponsoring BIN

Systemy licencjonują instytucje do emisji lub nabywania pod własną marką. Zasady członkostwa są prywatnymi umowami ustalanymi przez każdy system, a nie regulacjami i zmieniają się.

Główne członkostwo

Członek główny ma bezpośrednią umowę z systemem, otrzymuje własne przedziały numerów identyfikacyjnych banków (BIN), dokonuje rozliczeń bezpośrednio z systemem i jest bezpośrednio odpowiedzialny za przestrzeganie zasad systemu.

Główne członkostwo zazwyczaj wymaga licencji, kapitału lub zabezpieczenia, zdolności operacyjnej i zatwierdzenia systemu.Ekspozycja rozliczeniowa w stosunku do systemu może wymagać pokrycia zabezpieczeniem, zwłaszcza dla nowych członków.

Sponsoring BIN

Emitent sponsorowany emituje karty w ramach członkostwa głównego członka, zazwyczaj w zakresach BIN przypisanych przez sponsora. Sponsor pozostaje odpowiedzialny za system, a z kolei nakłada kontrole, raportowanie i często zabezpieczenie na instytucję sponsorowaną.

	Główne członkostwo	Sponsoring BIN
Umowa z programem	Bezpośredni	Za pośrednictwem sponsora
Czas na uruchomienie	Dłuższy	Skróć
Kontrola produktu i danych	Pełna, w ramach zasad schematu	Wspólne ze sponsorem
Struktury kosztów	Opłaty systemowe i operacje własne	Opłaty za program plus marża sponsora
Ryzyko koncentracji	Dół	Wysoka zależność od jednego sponsora

Wiele nowych banków i firm płatniczych rozpoczyna działalność jako sponsorowane, a następnie przechodzi na członkostwo główne, gdy tylko wolumeny i kontrole to uzasadnią. Migracja powinna być planowana od samego początku. Zmieniają się bowiem BIN zakresy, zasoby kart i umowy.

Przetwarzanie emitenta

Niezależnie od członkostwa, emitent potrzebuje procesora do autoryzacji transakcji w czasie rzeczywistym, zarządzania kartami i łączenia się z systemem. Przetwarzanie jest zwykle outsourcowane. Dla banku jest to zazwyczaj krytyczna lub ważna funkcja zgodnie z zasadami outsourcingu i odporności operacyjnej.

SEPA

Jednolity obszar płatności w euro harmonizuje płatności w euro. Według ECB, region SEPA składa się z 41 krajów europejskich, w tym krajów spoza strefy euro i UE. Systemy te są opracowywane i zarządzane przez Europejską Radę ds. Płatności, stowarzyszenie dostawców usług płatniczych.

Schemat SEPA	Co to robi
SEPA Transfer punktów (SCT)	Przelewy w euro zainicjowane przez płatnika
SEPA Natychmiastowy przelew kredytowy (SCT Inst)	Przelewy inicjowane przez płatnika, które udostępniają środki w ciągu dziesięciu sekund
SEPA Polecenie zapłaty (SDD)	Pobieranie inicjowane przez odbiorcę na podstawie upoważnienia płatnika

The SEPA Regulacja Wymaga poleceń przelewu i poleceń zapłaty w euro w swoim zakresie do korzystania z ISO 20022 Standard XML między dostawcami usług płatniczych: nowy bank oferujący rachunki w euro musi przystąpić do systemów, bezpośrednio lub za pośrednictwem uczestnika sponsorującego, i dotrzeć do każdego innego dostępnego dostawcy.

Płatności natychmiastowe w UE

Rozporządzenie (UE) 2024/886 Ustanowiono obowiązek natychmiastowych poleceń przelewu w euro dla dostawców oferujących standardowe polecenia przelewu w euro.

Wymagania	Dostawcy ze strefy euro	Dostawcy w państwach członkowskich spoza strefy euro
Otrzymuj natychmiastowe przelewy w euro	Do 9 stycznia 2025	Do 9 stycznia 2027
Wysyłaj natychmiastowe przelewy w euro	Do 9 października 2025	Do 9 lipca 2027
Weryfikacja odbiorcy	Do 9 października 2025	Do 9 lipca 2027

Dostawca usług płatniczych odbiorcy musi udostępnić środki w ciągu 10 sekund od otrzymania zlecenia płatniczego, a jeżeli nie otrzyma potwierdzenia w tym czasie, musi przywrócić rachunek płatnika. Opłaty za przelewy natychmiastowe nie mogą być wyższe niż opłaty za równoważny standardowy polecenie przelewu.

Weryfikacja odbiorcy wymaga od dostawcy usług płatniczych sprawdzenia, czy nazwisko odbiorcy jest zgodne z identyfikatorem rachunku przed autoryzacją płatności. Dostawca powinien również poinformować płatnika o wszelkich rozbieżnościach. Jest to kontrola oszustw, do której odnosi się także zmieniony standard przejrzystości płatności FATF.

Rozporządzenie otworzyło również systemy płatnicze dla podmiotów niebędących bankami. Ponieważ instytucje płatnicze i instytucje pieniądza elektronicznego nie były objęte definicją instytucji zawartą w dyrektywie w sprawie ostateczności rozrachunku, faktycznie uniemożliwiono im uczestnictwo w wyznaczonych systemach. Rozporządzenie zmieniło tę dyrektywę, a państwa członkowskie były zobowiązane do zastosowania zmiany do 9 kwietnia 2025.

ISO 20022

ISO 20022 to międzynarodowy standard komunikacji finansowej, który w porównaniu ze starszymi formatami zawiera bardziej uporządkowane dane o płatnikach, odbiorcach, celach i informacjach o przelewach.

Dla banków skutki praktyczne są następujące:

1. Lepsze dane do sprawdzania sankcji i monitorowania transakcji, ponieważ nazwiska i adresy są ustrukturyzowane.
2. Większa automatyzacja uzgadniania, ponieważ informacje o przelewie podróżują wraz z płatnością.
3. Mapowanie i obcinanie ryzyka, gdzie systemy nadal konwertują między formatami.
4. Inwestycje w systemy centralne i płatnicze do generowania i odczytywania bogatszych wiadomości.

Rozliczenia brutto w czasie rzeczywistym

Płatności międzybankowe o dużej wartości są rozliczane w pieniądzu banku centralnego za pośrednictwem systemów rozrachunku brutto w czasie rzeczywistym (RTGS), w których każda płatność jest rozliczana indywidualnie i natychmiast, a nie kompensowana z innymi na końcu cyklu.

Systemem RTGS Eurosystemu jest T2, który zostanie uruchomiony w marcu 2023 r., aby zastąpić TARGET2. ECB opisuje go jako system przetwarzania płatności jedna po drugiej w sposób ciągły z natychmiastową finalnością, przy użyciu ISO 20022 komunikacji, z centralnymi funkcjami zarządzania płynnością. Stwierdza on, że co osiem dni T2 przetwarza płatności w euro o łącznej wartości zbliżonej do rocznego PKB strefy euro.

Udział bezpośredni lub pośredni

Model	Co to znaczy	Typowa dla
Bezpośredni uczestnik	Własne konto w banku centralnym, wysyła i odbiera płatności bezpośrednio	Większe banki, banki z dużymi wolumenami w euro
Pośredni dostęp	Płatności dokonywane przez uczestnika bezpośredniego działającego jako korespondent	Mniejsze i nowsze banki

Bezpośredni udział wymaga kwalifikacji, rachunku w banku centralnym, zarządzania płynnością śróddzienną i połączenia technicznego.Pośredni dostęp jest szybszy, ale stwarza zależność od banku rozliczeniowego, jak omówiono w odpowiednim artykule bankowym.

Planowanie stosu płatności banku

1. Zdecyduj, które szyny są potrzebne w pierwszym dniu. Przelewy krajowe, SEPA, płatności natychmiastowe, karty i waluty obce wymagają osobnego dostępu.
2. Wybierz bezpośredni lub sponsorowany dostęp na szynę, z planem migracji, w którym sponsorowanie jest tymczasowe.
3. Pomiar płynności dla rozliczeń. Płatności natychmiastowe są realizowane przez całą dobę, więc płynność musi być dostępna poza godzinami pracy.
4. Wbudowanie kontroli oszustw w przepływie, w tym weryfikacja odbiorcy i monitorowanie w czasie rzeczywistym, ponieważ płatności natychmiastowe nie mogą zostać odwołane.
5. Traktowanie podmiotów przetwarzających i sponsorów jako dostawców krytycznych zgodnie z zasadami outsourcingu i odporności, wraz z planami wyjścia.

Ostatni artykuł z tej serii wyjaśnia, dlaczego te same działania są licencjonowane inaczej w zależności od jurysdykcji.