Wat is een bank?

Veel bedrijven noemen zichzelf banken, maar veel minder hebben een bankvergunning. Het verschil is belangrijk voor klanten, tegenpartijen en beleggers, omdat alleen een vergunninghoudende bank wettelijk deposito's van het publiek mag aannemen en alleen een vergunninghoudende bank onderworpen is aan het volledige prudentiële regime dat die deposito's beschermt.

Dit artikel beschrijft de wettelijke test, de belangrijkste bedrijfsmodellen en wat een licentie eigenlijk toestaat.

De juridische toets: deposito’s plus krediet

In de meeste rechtssystemen wordt een bank gedefinieerd aan de hand van haar activiteiten en niet van haar naam. De EU-definitie is een nuttig referentiepunt omdat veel rechtsgebieden buiten Europa vergelijkbare bewoordingen gebruiken. Volgens artikel 4, lid 1, onder 1), van de Kapitaalvereistenverordening is een kredietinstelling een onderneming waarvan de bedrijfsactiviteit erin bestaat “deposito’s of andere terugbetaalbare gelden van het publiek aan te nemen en voor eigen rekening krediet te verstrekken”.

Twee elementen moeten samen aanwezig zijn: deposito’s aannemen zonder te lenen, of eigen kapitaal uitlenen zonder deposito’s aan te nemen, is een andere business met een andere regelgevingsbehandeling.

De voorbehouden activiteit is het aantrekken van deposito’s. Artikel 9 van de Kapitaalvereistenrichtlijn (CRD) verplicht EU-lidstaten ertoe “personen of ondernemingen die geen kredietinstellingen zijn, te verbieden het bedrijf uit te oefenen van het aantrekken van deposito’s of andere terugbetaalbare gelden van het publiek”. Er bestaan beperkte uitzonderingen voor overheden, internationale openbare lichamen en gevallen die uitdrukkelijk worden gedekt door nationale of EU-wetgeving.

Waarom deposito’s anders worden behandeld

Een deposito is een belofte van terugbetaling, vaak op verzoek, aan leden van het publiek die meestal de risico’s van de bank niet kunnen inschatten.Die belofte maakt bankgeld bruikbaar als geld. De Bank van Engeland In 2014 stelde de ECB vast dat bankdeposito's in het Verenigd Koninkrijk ten tijde van haar analyse 97% van het brede geld uitmaakten.

Omdat deposito’s als geld functioneren, is een bankfaillissement zowel een publiek probleem als een privéprobleem. Dit vormt de basis voor kapitaal- en liquiditeitsregels, depositoverzekering, liquiditeitsfaciliteiten van centrale banken en geschiktheidstests voor managers en eigenaars, elk behandeld in een apart artikel in deze serie.

Een bredere EU-definitie van zeer grote beleggingsondernemingen

De huidige EU-definitie omvat ook bepaalde grote beleggingsondernemingen. Volgens punt b) van hetzelfde artikel CRR is een onderneming die voor eigen rekening handelt of op basis van een vaste verbintenis instapt op effecten, een kredietinstelling waarvan de geconsolideerde activa EUR 30 miljard bedragen of die deel uitmaakt van een groep van die omvang, met inachtneming van vermelde uitsluitingen.

Wat een bankvergunning toestaat

Een vergunning is een toestemming om een bepaalde reeks activiteiten uit te oefenen. In de EU, bijlage I van het CRDlijst de activiteiten die profiteren van wederzijdse erkenning in de interne markt.

Bijlage I-activiteit	Wat het in de praktijk omvat
1. Het aannemen van deposito's en andere terugbetaalbare gelden	Lopende rekeningen, spaarrekeningen en termijnrekeningen
2. Uitlenen	Consumentenkrediet, hypotheken, factoring, handelsfinanciering
3. Financiële leasing	Financiering van activa
4. Betalingsdiensten	Overschrijvingen, kaartuitgifte, verwerven
6. Garanties en verbintenissen	Letters of credit, prestatiegaranties
7. Handelen voor eigen rekening of voor klanten	Geldmarktinstrumenten, vreemde valuta, derivaten, effecten
8. Deelname aan effectenemissies	Inschrijving en plaatsing
9. Advies aan ondernemingen	Kapitaalstructuur, fusies en overnames
11. Portefeuillebeheer en advies	Vermogens- en vermogensbeheer

Een vergunning dekt normaal gesproken alleen de activiteiten die in de machtiging worden genoemd, maar als een bank beleggingsdiensten, custodiëring of crypto-activadiensten wil toevoegen, kan dit vereisen dat ze haar vergunning uitbreidt of een aparte toestemming krijgt.

Aan de vergunning verbonden voorwaarden

De vergunning wordt verleend aan de hand van een aantal minimumvoorwaarden. In de EU omvatten deze voorwaarden een startkapitaal van ten minste 5 miljoen EUR, of niet minder dan 1 miljoen EUR voor bepaalde categorieën die door een lidstaat worden aangemeld (CRD artikel 12), ten minste twee personen die het bedrijf daadwerkelijk leiden en een hoofdkantoor in de lidstaat van de statutaire zetel (CRD artikel 13).

In het Verenigd Koninkrijk beschrijft de New Bank Start-up Unit van de Bank of England een mobilisatieperiode die doorgaans niet langer duurt dan 12 maanden, gedurende welke tijd het aannemen van deposito’s beperkt is tot in totaal £50.000.

Territorium

Een vergunning wordt afgegeven door één autoriteit voor één grondgebied. Binnen de EU CRD Artikel 33 een kredietinstelling waaraan in de ene lidstaat vergunning is verleend, in staat stelt om in andere lidstaten activiteiten uit hoofde van bijlage I te ontplooien door middel van bijkantoren of grensoverschrijdende diensten, op voorwaarde dat deze activiteiten onder haar eigen vergunning vallen; dit wordt paspoortverlening genoemd.

Buiten dergelijke regelingen stopt een vergunning aan de grens. Onder Artikel 21c van de CRD Richtlijn gewijzigd bij Richtlijn (EU) 2024/1619De lidstaten moeten ondernemingen van buiten de EU verplichten om een vergunninghoudend bijkantoor op te richten voordat zij in die lidstaat kernbankdiensten kunnen aanbieden, behoudens uitzonderingen zoals omgekeerde sollicitatie en diensten aan kredietinstellingen.De lidstaten moeten deze regel toepassen vanaf 11 januari 2027.

Soorten bank

De onderstaande labels beschrijven bedrijfsmodellen, waarvan de meeste gebaseerd zijn op dezelfde vergunning voor het aannemen van deposito’s, maar met verschillende machtigingen, klanten en risicoprofielen.

Type	De kernactiviteit	Typische klanten	Licentieopmerkingen
Commerciële bank	Deposito's, werkkapitaalleningen, handelsfinanciering, betalingen	Bedrijven, overheidsinstanties	Volledige banklicentie; vaak vereist betaling en FX-vergunningen
Retailbank	Lopende rekeningen, spaarrekeningen, hypotheken, consumentenkrediet, kaarten	Particulieren en kleine bedrijven	Volledige vergunning; depositoverzekeringslidmaatschap; zware gedragsregeling
Privébank	Deposito’s, leningen tegen activa, portefeuillebeheer en advies	Rijke individuen en gezinnen	Bankvergunning plus vergunningen voor beleggingsdiensten
Investeringsbank	Onderschrijven, handelen, adviseren, eersteklas diensten	Bedrijven, instellingen, overheden	Vaak een beleggingsonderneming; heeft een bankvergunning nodig als het deposito's aanneemt
Digitale bank	Zelfde als retail- of mkb-bank, geleverd zonder vestigingen	Particulieren en KMO's	Dezelfde licentie als andere banken in de meeste rechtsgebieden; sommige toezichthouders hebben specifieke licentieklassen afgegeven
Offshore of internationale bank	Deposito's en leningen voornamelijk aan niet-ingezetenen	Internationale cliënten, groepen, vermogensstructuren	Vergunning in een internationaal financieel centrum, vaak met beperkingen op binnenlandse activiteiten

Digitale banken

Een digitale bank is een bank die zonder fysieke vestigingen opereert en in de meeste rechtsgebieden dezelfde vergunning heeft en aan dezelfde kapitaal-, liquiditeits- en governanceregels voldoet als een kantoorbank.

Sommige toezichthouders hebben speciale licentieklassen gecreëerd. De Monetary Authority of Singapore heeft twee digitale volledige banklicenties en twee digitale wholesalebanklicenties toegekend, waarvan de laatste voor het MKB en andere niet-retailsegmenten. MAS stelt dat zij op dit moment geen nieuwe vergunningen van deze aard verleent.

Offshore en internationale banken

Internationale financiële centra verlenen licenties aan banken die voornamelijk klanten buiten het grondgebied bedienen. De licenties zijn vaak opgesplitst naar het type bedrijf dat is toegestaan. Kaaimaneilanden Monetaire Autoriteit Op 30 juni 2026 waren er 76 vergunninghoudende banken, waarvan 11 houders van een Categorie A-vergunning en 65 houders van een Categorie B-vergunning.

Serieuze centra verwachten een echte aanwezigheid, niet een bronzen plaat.Het Central Bank of Bahrain Rulebook vereist dat conventionele banklicentiehouders met hun maatschappelijke zetel in Bahrein hun hoofdkantoor in Bahrein onderhouden, en vereist dat vestigingen van buitenlandse banken een lokale managementaanwezigheid en gebouwen onderhouden die geschikt zijn voor hun bedrijf.

Wat een licentie u niet geeft

Een vergunning is nodig om te kunnen bankieren, maar zelden voldoende om een bank te runnen.In de praktijk zijn er vier lacunes.

1. Markttoegang elders. Buiten paspoortregelingen heeft elke nieuwe markt zijn eigen vergunning, vestiging of vrijstelling nodig.
2. Corresponderende rekeningen. Een vergunning verplicht geen enkele andere bank om voor u een rekening te openen en de toegang tot clearing in Amerikaanse dollar en euro is afhankelijk van de eigen risicobeoordeling van de correspondentbanken.
3. Toegang tot betaalsysteem en kaartschema. Directe deelname aan een realtime bruto afwikkelingssysteem of kaartschema heeft zijn eigen regels en onboarding.
4. Elk product. Voor beleggingsdiensten, verzekeringsdistributie en crypto-activadiensten kunnen afzonderlijke toestemmingen vereist zijn.

Naburige vergunningen die geen banken zijn

Betalingsinstellingen en instellingen voor elektronisch geld mogen klantengelden verplaatsen en opslaan, maar in de EU mogen zij geen deposito's aannemen, omdat deze activiteit is voorbehouden aan kredietinstellingen onder de regels van de Europese Unie. CRD Artikel 9Beleggingsondernemingen houden activa van cliënten aan en verrichten transacties, maar zijn geen kredietinstellingen tenzij zij onder de bovengenoemde test voor grote beleggingsondernemingen vallen.

Niet-bancaire kredietverstrekkers lenen hun eigen of geleende fondsen uit. Afhankelijk van het rechtsgebied hebben ze mogelijk een consumentenkrediet- of leningslicentie nodig, maar geen bankvergunning, zolang ze geen terugbetaalbare middelen van het publiek aannemen.

Vragen om te beantwoorden voordat u een licentie kiest

1. Zal het bedrijf terugbetaalbare fondsen van het publiek aannemen, of kan het opereren op een betaal- of e-geldmodel?
2. Welke activiteiten uit de lijst van de toezichthouder zijn op dag één nodig en welke kunnen wachten?
3. Welke klanten en landen worden bediend, en is daarvoor een paspoort, vestigingen of aparte vergunningen nodig?
4. Wie zal de correspondentenrekeningen en de toegang tot het betalingssysteem verstrekken, en onder welke voorwaarden?
5. Kan de groep voldoen aan de minimale kapitaal-, lokaal management- en governancevoorwaarden voor de volledige periode tot break-even?

De antwoorden beperken meestal de realistische opties tot twee of drie rechtsgebieden.De latere artikelen in deze serie leggen uit welke prudentiële, governance-, compliance- en infrastructuurvereisten van toepassing zijn zodra de keuze is gemaakt.