Umbætur á greiðslukerfi ESB: PSD3, reglugerð um greiðsluþjónustu og augnabliksgreiðslur

Löggjöf ESB um greiðslur er að breytast á tveimur sviðum í einu. Önnur breytingin hefur þegar tekið gildi: Reglugerð um augnabliksgreiðslur, sem gerir augnabliks millifærslur í evrum og staðfestingu viðtakanda staðal yfir allan markaðinn. Hin, PSD3 og reglugerð um greiðsluþjónustu (PSR), hafa verið samþykkt pólitískt en eru enn í formlegri samþykktarferli.

Í þessari leiðbeiningu er fjallað um hvaða breytingar þarf að gera, hvenær og fyrir hvern. Leyfishlið greiðslukerfa, þ.m.t. eigið fé og verndarreglur fyrir greiðslu- og rafpeningastofnanir, er fjallað um í sérstakri leiðbeiningu um rafpeninga og greiðslustofnanir.

Hvers vegna reglurnar eru að breytast

PSD2 hefur verið beitt síðan aðildarríki innleidd það með 13. janúar 2018. Það opnaði markaðinn fyrir greiðslumiðlun og reikningsupplýsingar og kynnti sterka sannvottun viðskiptavina.

Veikleikar hennar hafa síðan orðið ljós. Í aprílskýrslu ráðsins2026 er lýst markmiðum nýja pakkans sem eru að takast á við greiðslusvik, auka neytendavernd, efla gagnsæi, bæta aðgengi að reiðufé og laga reglurnar að nýrri tækni.

Augnabliksgreiðslur í evrum höfðu verið til í mörg ár, en notkun þeirra var ójöfn og margir þjónustuveitendur buðu ekki upp á þær, þannig að ESB ákvað að setja reglugerð um þær.

Reglugerð um augnabliksgreiðslur

Reglugerð (ESB) 2024/886 Reglugerðin var birt þann 19. mars 2024. SEPA Reglugerð (ESB) nr. 260/2012 PSD2 og tilskipun um endanleika uppgjörs, og gildir um millifærslur í evrum.

Core skuldbindingar

Reglugerðin kveður á um fjórar meginskyldur greiðsluþjónustuveitenda sem þegar bjóða upp á millifærslur:

1. Offer instant transfers to everyone. Any provider offering credit transfers must offer sending and receiving instant credit transfers to all its customers, with accounts reachable 24 hours a day on any calendar day (Article 5a).
2. Tíu sekúndur. Þjónustuveita viðtakanda verður að gera fjármunina aðgengilega og staðfesta afhendingu innan 10 sekúndna frá því að þjónustuveitan greiðanda fær fyrirmælin.
3. Verđjöfnuđur. Gjöld fyrir augnabliksmillifærslur mega ekki vera hærri en gjöld fyrir venjulegar millifærslur af sama tagi (5.b gr.).
4. Staðfesting á viðtakanda. Áður en greiðandi heimilar millifærslu þarf greiðslumiðlari að athuga nafn viðtakanda gegn reikningsnúmerinu án endurgjalds (5.c gr.).

Augnablik millifærslur verða einnig að vera í boði í gegnum allar leiðir sem viðskiptavinur getur sett venjulegt kredit millifærslu.

Staðfesting á viðtakanda í reynd

Samkvæmt 5c. gr. staðfestir greiðslumiðlari viðtakanda hvort nafn og IBAN sem greiðandi hefur gefið upp samsvari hvoru öðru. Ef það er nánast samræmi birtist rétta nafnið; ef það er ekki samræmi er viðtakanda varað við því að peningar gætu farið á reikning sem tiltekinn viðtakandi á ekki.

Ávísunin getur ekki hindrað greiðsluna, greiðandi getur samt sem áður heimilað hana og honum verður að segja hvað það felur í sér fyrir endurgreiðslurétt ef hann hunsar viðvörun.

Viðskiptavinir sem senda fjölgreiðslur geta valið að hætta við ávísunina og tekið hana aftur upp hvenær sem er. Þjónustuveitan sem framkvæmir ávísunina rétt ber ekki ábyrgð á millifærslu til rangs viðtakanda vegna rangra auðkenna. Ef ávísunin mistekst vegna villu þjónustuveitu, verður þjónustuveitan greiðanda að endurgreiða greiðanda og getur fengið tjón sitt bætt hjá þjónustuveitu viðtakanda.

Viðurlög skimun

Reglugerðin breytti því hvernig viðurlög skoðun virkar fyrir augnablik greiðslur. 5d. grein, skulu þjónustuveitendur skoða eigin viðskiptavini gegn fjárhagslegum viðurlögum ESB að minnsta kosti einu sinni á hverjum almanaksdegi og strax eftir nýjar eða breyttar skráningar.

Þeir mega ekki heldur skoða greiðanda eða viðtakanda við hverja millifærslu vegna þessara markvissa ráðstafana.Skoðun af öðrum ástæðum, þar með talið aðrar refsiaðgerðir og reglur gegn peningaþvætti, hefur ekki áhrif.

Fristdagar

Reglugerðin skiptir frestum sínum eftir gjaldmiðli aðildarríkis veitanda.

Skuldbinding	Veitendur í aðildarríkjum evrusvæðisins	Veitendur í öðrum aðildarríkjum
Fá augnablik millifærslur	9. janúar 2025	9. janúar 2027
Senda augnablik millifærslur	9. október 2025	9. júlí 2027
Verð jöfnuður	9. janúar 2025	9. janúar 2027
Staðfesting viðtakanda	9. október 2025	9. júlí 2027
Dagleg viðurlög skoðun	9. janúar 2025	9. janúar 2025

Greiðslustofnanir og rafrænar greiðslumiðlanir hafa sínar eigin dagsetningar fyrir strax millifærsluskyldu í 5a. greinÁ evrusvæðinu verða þeir að senda og taka á móti millifærslum fyrir 9. apríl 2027; annars staðar þurfa þeir að taka á móti fyrir 9. apríl 2027 og senda fyrir 9. júlí 2027.

Veitendur í aðildarríkjum utan evrusvæðisins geta, með fyrirvara um leyfi eftirlitsaðila, sett hámark á millifærslu í evrum af reikningum í innlendum gjaldmiðli sem eftirlitsaðili setur og má ekki vera lægra en 25.000 evrur.

Opnun greiðslukerfa fyrir aðila utan banka

Með reglugerðinni var einnig tekið á langvinnri hindrunar fyrir greiðslu- og rafpeningastofnanir. Með henni voru gerðar breytingar á tilskipun um endanleika uppgjörs þannig að greiðslumiðlarar og fjármálafyrirtæki geti tekið þátt í tilgreindum greiðslukerfum, og breytt PSD2 til að leyfa að tryggðir fjármunir séu geymdir hjá seðlabanka að vild bankans. Aðildarríki þurftu að innleiða þessar breytingar fyrir 9. apríl 2025.

Beinn aðgangur að hreinsunar- og uppgjörskerfi dregur úr þörfinni á stuðningsbanka, þótt hvert kerfi og hver seðlabanki setji enn sín eigin viðmið um inngöngu.

PSD3 og reglugerð um greiðsluþjónustu

Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins lagði til pakkann þann 28. júní 2023 og hann skiptist í tvo hluta:

Hljóðfæri	Tegund	Meginefni
PSD3	Tilskipun, innleidd af aðildarríkjum	Leyfisveiting og eftirlit með greiðslustofnunum, þ.m.t. útgáfa rafrænna peninga; reiðuféþjónusta
PSR	Reglugerð, bein gildi	Siðareglur: gagnsæi, réttindi og skyldur, svik, opin bankastarfsemi, sterk auðkenning viðskiptavina

Með því að færa siðareglur yfir í reglugerð er ætlað að fjarlægja mismunandi innleiðingu á landsvísu, en leyfisveitingar eru áfram í tilskipun vegna þess að þær eru nánar tengdar eftirlitsstofnunum þjóðanna.

Löggjafarstaða

The political agreement came at the final trilogue on 26 November 2025, according to the Council’s note. Samkomulagstextarnir voru sendir til Coreper í apríl 2026 til samþykktar „með það að markmiði að ná samkomulagi á annarri lestun“.

Frá og með 7. október 2026 Stjörnuathugunarstöð löggjafar ECON-nefnd Evrópuþingsins samþykkti textana sem samið var um þann 5. maí 2026, en málin bíða eftir fyrstu lestursstöðu ráðsins og Vöktunarstöðin sýnir leiðbeinandi dagsetningu fyrir þingfundinn þann 14. desember 2026.

Greinarnúmerin og tölurnar hér að neðan eru teknar úr samkomulagstextunum frá apríl 2026 og geta verið endurnúmeraðar eða leiðréttar við endanlega málfræðilega meðferð.

Hvenær reglurnar myndu gilda

The PSR compromise text applies 21 months after entry into force. Greinar 50 og 57, sem lengja staðfestingu viðtakanda, gilda eftir 27 mánuði.

PSD3 verður að innleiða og beita innan 21 mánaða frá gildistöku. Núverandi greiðslu- og rafmyntastofnanir hafa til 27 mánaða eftir gildistöku til að sýna eftirlitsaðilum sínum fram á að þær uppfylli nýju kröfurnar.

Svik: miðstöð PSR

Fyrirbyggjandi aðgerðir gegn svikum eru mest áberandi breytingin fyrir viðskiptavini. PSR samkomulagstextinn bætir við nokkrum verkfærum.

Staðfesting viðtakanda fyrir allar millifærslur

PSR 50. gr. beitir reglugerð um augnabliksgreiðslur til staðfestingar á reglum greiðsluþega varðandi allar millifærslur, þ.m.t. þær sem eru utan SEPA Þegar reikningur er auðkenndur með einhverju öðru en nafni, kennitölu eða IBAN, athugunin á við um það auðkenni.

Grein 57 endurspeglar ábyrgðarregluna. Ef þjónustuveitandi framkvæmir ekki athugunina á réttan hátt og greiðslan fer úrskeiðis, verður þjónustuveitandi greiðanda að endurgreiða greiðanda án tafar og getur náð til baka frá þjónustuveitanda sem er í vanskilum.

Bank impersonation svik

PSR 59. gr. Ef neytandi samþykkir greiðslu með því að nota samskiptaleiðir sem honum eru settar í hendur, ber veitandanum að endurgreiða alla upphæðina að því tilskildu að neytandi hafi tafarlaust tilkynnt það og tilkynnt lögreglu um sviksamlega starfsemi.

Birgjar hafa 15 virka daga til að endurgreiða eða réttlæta synjun, en aðeins ef grunur leikur á svikum eða alvarlegu gáleysi neytandans og ber þeim sönnunaryrði.

Útgáfutakmörk og gagnamiðlun

Samkomulagstextinn veitir viðskiptavinum meiri stjórn og veitir þjónustuveitendum fleiri upplýsingar:

• Útgjöld takmörk. Viðskiptavinir geta sett takmörk fyrir hverja færslu eða tímabil og fjarlægar hækkanir taka aðeins gildi eftir fjögurra klukkustunda töf, nema viðskiptavinur velji annað (51. gr.).
• Svik gagnamiðlun. Veitendur verða að taka þátt í upplýsingamiðlun um grun um svik, þar sem gögnum er haldið í ekki meira en fimm ár.
• Fjarskipti og vettvangur. Veitendur rafrænna fjarskipta verða að gera ráðstafanir gegn auðkenni hringjanda og tölvupósts, og mjög stórir netpallar þurfa að vinna með greiðsluveitendum.
• Fjármálaauglũsingar. Mjög stórir vettvangar á netinu og leitarvélar verða að biðja auglýsendur fjármálaþjónustu sem háð er eftirliti um sönnun þess að þeir séu með leyfi (59.b gr.).

Samanburður: breska nálgunin

Frá og með 7. október 2024 hefur Payment Systems Regulator gert kröfu um endurgreiðslu á Faster Payments APP-svindli að upphæð allt að 85.000 GBP fyrir hverja kröfu, en Bank of England beitir sömu fjárhæðum við CHAPS.

ESB-textinn er þrengri að umfangi, hann fjallar einkum um greiðslusvik þar sem neytandinn gefur sig fram við eigin þjónustuveitanda en ekki alla leyfilega greiðslusvindl og þar sem það á við krefst 59. gr. endurgreiðslu allrar upphæðar.

Opna bankastarfsemi undir PSR

PSD2 Búið til réttindi fyrir viðskiptavini að nota Veitendur greiðslu- og reikningsupplýsinga (66. og 67. gr.) Í reynd takmörkuðu viðmótsgæði og hindranir sem bankarnir settu upp notkunina.

PSR málamiðlunartextinn heldur líkaninu og þéttir það:

• Heiðarleg viðmót. Reikningsþjónustuveitendur verða að bjóða upp á heiðarlegt gagnaaðgangsviðmót, með kröfum um afköst og framboð (frá 35. gr.).
• Bannaðar hindranir. Listi yfir starfshætti sem hindra aðgang þriðja aðila er bannaður (44. gr.).
• Samþykki mælaborð. Bankar verða að veita viðskiptavinum stjórnborð í eigin viðmóti til að skoða og afturkalla samþykki sem gefið hefur verið fyrir reikningsupplýsingum og endurteknum greiðslufyrirskipunum (43. gr.).

Mælaborðinu er ætlað að vera hlutlaust og bannar textinn bönkum að hanna það á þann hátt að viðskiptavinir verði hræddir við að nota þjónustu þriðja aðila.

Aðgangur greiðslustofnana að bankareikningum

PSD2 Í mörgum löndum Evrópusambandsins er þegar krafist þess að greiðslustofnanir hafi aðgang að bankareikningum á hlutlægum, óhlutdrægum og samræmdum grundvelli.

PSR 32. gr. Þrengir á þeim grundvelli sem bankinn getur hafnað eða lokað reikningi fyrir greiðslustofnun, fulltrúa hennar eða umsækjanda.Leyfðar ástæður eru meðal annars brot á lögum ESB AML Reglugerð, efnislegt samningsbrot, vantar skjöl og synjun eða afturköllun á leyfi stofnunarinnar.

Tilkynna þarf um höfnun innan eins mánaðar frá því að umsókn er lögð fram, með ástæðum sem tengjast áhættu umsækjanda frekar en almennum ástæðum.

Reiðufé og aðrar breytingar í PSD3

PSD3 37. gr. leyfir smásöluaðilum að veita reiðufé án þess að kaupa, utan leyfiskerfisins, allt að 150 evrum fyrir hverja úttekt. Aðildarríki geta sett lágmarkstakmörk sem ekki eru minna en 100 evrur og úttektin verður að vera háð sterkri sannvottun viðskiptavinar.

PSD3 Þessar breytingar og umskiptingarreglur fyrir núverandi leyfishafa er fjallað um í leiðbeiningum um rafpeninga og greiðslustofnanir sem birtar eru á vefsíðu Seðlabanka Íslands.

Crypto og stablecoins

Einnig teljast rafmyntatákn samkvæmt MiCA vera „sjóðir“ fyrir greiðslulög. EBA gaf dulritunarþjónustuveitendum frest til 2. mars 2026 til að fá PSD2 leyfi fyrir greiðsluþjónustu sem felur í sér þessi tákn og í áliti sínu frá febrúar 2026 ráðlagði það eftirlitsaðilum hvernig eigi að fara eftir þann dag.

The PSD3 Eftirlitsaðilar ættu að taka ákvörðun innan 60 virkra daga um fullnægjandi umsókn frá viðurkenndum MiCA-aðila. CASP sem vill veita greiðsluþjónustu aðeins með rafrænum peningatáknum.

Hvað fyrirtæki ættu að gera núna

Áætlanagerð fyrir báðar umbæturnar fer fram samhliða:

1. Augnablik greiðslur. PI og EMI sem bjóða upp á millifærslur í evrum ættu að byggja upp tafarlausa getu fyrir fresti sína samkvæmt grein 5a, ásamt staðfestingu á greiðanda og daglegum viðurlögum.
2. Svikstjórnun. Bankar og greiðslumiðlarar ættu að kortleggja vöktun á svikum, samskipti við viðskiptavini og endurgreiðsluferli til að PSR Greinar 50, 57 og 59.
3. Open banking. Reikningsþjónustuveitendur ættu að skoða sérsniðnar tengi þeirra og hanna samþykkisstjórnborðið.
4. Leyfisveitingar. Núverandi PIs og EMIs ættu að undirbúa sönnunargögn sem umsjónarmaður þeirra mun þurfa samkvæmt PSD3 Breytingarreglur.
5. Sjá endanlega texta. Dagsetningar í PSR og PSD3 eru frá gildistöku, sem fer eftir birtingu í Stjórnartíðindum.

Fyrirtæki með viðskiptavini á mörgum svæðum ættu að búast við því að tafarlausar greiðslur, ávísanir til greiðanda og endurgreiðsla vegna sviksamlegra aðgerða verði staðalbúnaður í stað þess að vera valfrjáls aukabúnaður.