Ṣẹ̀dá · Ìkọ́kọ́

Kini banki?

Ohun ti o jẹ ofin lati ṣe ile-iṣẹ banki, awọn iru ẹrọ akọkọ ti banki, ati ohun ti iwe-aṣẹ banki gba laaye ati pe ko gba laaye.

8 min ka · Ṣàfikún 2026-10-07 · 8 àwọn ìṣàmúlò-ètò

Àwọn ààyè-iṣẹ́ Kekere

01Ninu ofin, banki ni a ṣe apejuwe nipasẹ ṣiṣe awọn ohun meji pẹlu: gbigba awọn idogo tabi awọn owo-ori miiran ti o le san pada lati ọdọ gbogbo eniyan ati fifun owo fun akọọlẹ rẹ.
02Ìfípamọ́-ìṣàmúlò-ètò ní iṣẹ́ tí a fi pamọ́. Nínú EU, àwọn ile-iṣẹ́ ẹ̀yàn to ní ìṣẹ̀dà ní lè gbà ìfìpamọ́ tàbí owó mìíràn mìíràn láti inú gbogbo eniyan.
03Awọn banki iṣowo, awọn ile-iṣowo, ti ara ẹni, idoko-owo, oni-nọmba ati awọn offshore jẹ awọn awoṣe iṣowo. Aarin wọn ni irọra lori iwe-aṣẹ core kanna.
04Laisíntì banki náà gbá àtòjọ tí a sọ̀rọ̀ nínú àwọn iṣẹ́ nínú ààyè-iṣẹ́ tí a sọ̀rọ̀, nígbàgbonà láti inú àwọn ìṣàfarawe-ètò. O kò jẹ́ pé o ǹfí iwọlé pamọ́ lọ́wọ́lọ́wọ́ sí àwọn ọja mìíràn mìíràn, àwọn ìṣàmúlò-ètò pàtó tabi àwọn báǹkì tó dájú.

Awọn ile-iṣẹ pupọ n pe ara wọn ni awọn banki. Diẹ diẹ ni o ni iwe-aṣẹ banki kan. Iyatọ naa jẹ pataki fun awọn alabara, awọn alabaṣepọ ati awọn oludokoowo, nitori pe banki ti a fọwọsi nikan le gba awọn idogo ni ibamu si ofin lati ọdọ gbogbo eniyan, ati pe banki ti a fọwọsi nikan ni a tẹle nipasẹ eto iṣakoso ti o ni aabo awọn idogo wọnyi.

Àkọlé yìí sọ̀rọ̀ àwọn ayẹwo ofin, àwọn awoṣe iṣẹ́ pataki, atí ohun ti lìnẹ́ẹ̀sì fi hàn.

Àwọn ààyè-iṣẹ́

Ni isalẹ Article 4(1)(1) ti Capital Requirements Regulation, a owo ile ise ni kan enterprise ẹniti iṣowo ni " lati mu deposits tabi miiran repayable owo lati awọn oloselu ati ki o fun owo fun rẹ iroyin".

Àwọn àgbèwọlé mejì yẹ ki o wa nibẹ̀ lọ́wọ́lọ́wọ́. Tí a bá gbá owó tí kò bá jẹ́ ẹ̀yàn, tabi tí a bá fi owó rẹ̀ pamọ́ tí kò bá jẹ́ ẹ̀yàn, ní nǹkan tí a ǹṣè nípa ìṣàfarawe-ọ̀rọ̀ kan.

Awọn nkan 9 ti Capital Requirements Directive (CRD) beere fun awọn orilẹ-ede EU lati "jẹwọ awọn eniyan tabi awọn ile-iṣẹ ti kii ṣe awọn ile-iṣẹ ifowopamọ lati ṣe iṣowo ti o n mu awọn idogo tabi awọn owo-ori miiran ti a le sanwo lati ọdọ gbogbo eniyan". Awọn idiwọn kekere wa fun awọn ijọba, awọn ẹgbẹ agbaye ati awọn ọran ti a dapọ nipasẹ ofin orilẹ-ede tabi EU.

Kini idi ti àwọn ìpamọ́ jẹ́ aimọye

A idogo ni a ẹri lati san pada ni par, nigbamiran lori ibeere, ti ṣe si awọn ọmọ ẹgbẹ ti awọn ololufẹ ti ko le ni igbagbogbo ṣe iṣiro awọn eewu banki. Iṣẹgun naa jẹ ohun ti o mu ki owo banki lo bi owo. The Bank of England sọ pe awọn idogo banki ṣe soke si 97% ti owo nla ni Ilu Gẹẹsi ni akoko rẹ 2014 atunyẹwo.

Nitorí pé àwọn ìdíyelé ti n ṣiṣẹ́ bi owò, a bánkà tí kò lè jẹ́ ẹ̀yàn olólufé nígbà tí a bá jẹ́ ẹ̀yàn aladani. Eyi ní ìbàlẹ̀ fun àwọn ìṣẹ̀dá atí awọn isẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan, aabo ìdíyelé, àwọn ohun-ìjádè ẹ̀yàdá banki ọpọ̀, àtí fifọ́ọ̀sì atí àwọn ààyè-iṣẹ́ tí o tọ́ fún àwọń onínọmbà fún àwọń aṣofin àtí àwọǹ oludari. Gbogbo wọn ní pàpọ̀ nínú nkaǹ rẹ̀ nínú yìí.

Itumọ EU ti o tobi fun awọn ile-iṣẹ idoko-owo nla pupọ

Itumọ EU lọwọlọwọ tun gba awọn ile-iṣẹ idoko-owo nla kan. Labẹ ipo (b) ti nkan kanna CRR, ile-iṣẹ kan ti o n ṣiṣẹ lori akọọlẹ rẹ tabi ti o fi awọn selifu silẹ lori ipilẹ ifowosowopo ile-iṣẹ jẹ ile-iṣẹ owo-iworo nibiti awọn ohun-ini rẹ ti ṣe ajọṣepọ de EUR 30 bilionu, tabi nibi ti o ba wa ni ẹgbẹ ti iwọn naa, laibikita awọn idiwọ ti a sọ. Eyi ni ipa lori nọmba kekere ti awọn ile-iṣẹ iṣowo nla, kii ṣe awọn alagbata deede.

Ohun ti ààyè-iṣẹ́ banki náà gba

Ààyè-iṣẹ́ ní ìgbàjójútó fún àwọn iṣẹ́. Nínú EU, Àyẹ̀wò Ì ti CRD fi àtòjọ àwọn iṣẹ́ hàn tí a lè lò láti mọ́ ara wa nínú ọja kan. Wọ̀ ni:

Awọn iṣẹ́ Annex I	Ohun ti o wa ni ìṣàfarawé
1. Ṣiṣe awọn idogo ati awọn owo-ori miiran ti o le san pada	Àwọn àwọn ìṣàmúlò-ètò lọ́wọ́lọ́wọ́
2 Àwọn àgbéwọlé	Owo-ifowopamọ, ipolowo, fakitori, owo-iṣowo
3 Àwọn Ìṣàfilọ́lẹ̀	Àwọn ààyè-iṣẹ́
4 Àwọn ìṣẹ̀dá	Àwọn ìṣàfilọ́lẹ̀, àwọn kàdìí kọ̀ǹpútà
6 Àwọn ìṣàmúlò-ètò	Àwọn àmì-ìwé ìṣàfarawe-ètò
7. Iṣowo fun iroyin rẹ tabi fun awọn alabara	Àwọn ààyè-iṣẹ́ ọja owo, ìṣilọ́lẹ̀ nínú orilẹ̀ede mìíràn, àwọn ẹ̀yàn-ìṣàmúlò-ètò, àwọn ohun-ini
8. Ṣàṣepọ̀ nínú àwọn ìforúkọsílẹ̀ sékuriti	Akọsilẹ ati ipo
9 Àwọn Ìṣàmúlò-ètò	Ìṣàmúlò-ètò kapitali, ìgbésẹ̀ àti ìbáṣepọ̀
11 Ìṣàmúlò-ètò àti ìrànwọ́	Ìṣàmúlò-ètò

Àwọn ìṣẹ̀dá nípa àwọn iṣẹ́ tí a sọ̀rọ̀ nínú ìṣàfarawé. Banki tí fẹ́ láti fi àwọn iṣẹ́ ifowopamọ́, àwọn iṣẹ́ ìmọ̀ràn tàbí awọn iṣẹ́ ẹ̀yàn-aṣàfilọ́lẹ̀ ṣífẹ́ kọ́ọ̀kan lọ́wọ́lù líǹkì rẹ̀ tàbí ìgbàyélẹ̀ kan.

Àwọn ìṣàmúlò-ètò tí a fi pamọ́ fún ìwé-ẹ̀rí

Ijẹrisi wa pẹlu awọn ipo ti o kere ju. Ninu EU wọn ni awọn owo-ori ibẹrẹ ti o kere ju 5 milionu Euro, tabi kii ṣe kere ju 1 milionu Euro fun awọn iru ẹrọ kan pato ti orilẹ-ede ọmọ ẹgbẹ sọ (CRD Akọsilẹ 12). Wọn tun ni diẹ sii ju eniyan meji lọ ti o dara julọ lati mu iṣowo ṣiṣẹ, ati ile-iṣẹ akọkọ ni orilẹ-ede ọmọ ẹgbẹ ti ile-iṣẹ ti a forukọsilẹ (CRD Akọsilẹ 13).

Ni United Kingdom, awọn Bank of England's New Bank Start-up Unit ṣe apejuwe a akoko ti mobilization ti o ni igbagbogbo ko si siwaju sii ju 12 osu, ninu eyi ti idogo-iṣe ni o wa ni opin si kan apapo ti £ 50,000.

Ipinle

Lisensii ni a fi fun nipasẹ alaṣẹ kan fun agbegbe kan. Ninu EU, CRD Àkọlé 33 gba ile-iṣẹ́ ifowopamọ̀ ti a fọwọsi nile-ẹ̀yàn kan lati ṣe àwọn iṣẹ́ Annex I nínú awọn mìíràn, nínú ẹ̀ka tabi nínú iṣẹ́ tí n bọ́ lọ́wọ́lọ́wọ́, bí a bà jẹ́ pé awọn iṣẹ́ náà ní pàtàpọ̀lì.

Laarin awọn ilana bẹẹ, iwe-aṣẹ kan da duro ni opin. Labẹ Awọn nkan 21c ti CRD bi a ṣe yipada nipasẹ Directive (EU) 2024/1619, awọn orilẹ-ede ọmọ ẹgbẹ gbọdọ beere fun awọn ile-iṣẹ lati inu EU lati ṣeto ẹka ti o fọwọsi ṣaaju ki o to pese iṣẹ banki ipilẹ ninu orilẹ-ede ọmọ ẹgbẹ naa, labẹ awọn iyatọ bii ipadabọ ati iṣẹ si awọn ile-iṣẹ owo-ori. Awọn orilẹ-ede ọmọ ẹgbẹ gbọdọ lo ofin yii lati ọjọ 11 Oṣu kọkanla ọdun 2027.

Awọn iru ẹrọ banki

Àwọn àmì-ìwé ìsàlẹ̀-ilà nínú yìí ṣàfihàn àwọn ààyè-iṣẹ́ módèlè̀. Ojú kọ̀ǹpútà wọn ní pánẹ́ẹ̀lì tí a fi pamọ́ lọ́wọ́lọ́wọ́, pẹlú àwọn ẹ̀yàn, awọn olórí atí àwọn profáìlì ẹ̀yàn.

Ṣàfihàn	Iṣowo Core	Awọn olóòótọ́	Àkọsílẹ̀ Lísínsì
Banki Iṣowo	Àwọn ìpamọ́, àwọn ifowopamọ́ iṣẹ́, àwọn owó iṣowo, àwọn páàsì	Awọn ile-iṣẹ, awọn ẹgbẹ ijọba	Ààyè-iṣẹ́ banki ìparí iṣẹ́; lórí àwọn ìṣẹ̀dá àti àwọn ẹ̀yàn FX
Bankí	Àwọn iroyin lọ́wọ́lọ́wọ́, àwọn ìpamọ́, àwọn ipolongo, àwọn kaadi	Gbogbo eniyan ati awọn ile-iṣẹ kekere	Full license; deposit insurance membership; heavy conduct regulation
Banki ti ara ẹni	Awọn idogo, awọn owo-ifowopamọ lodi si awọn ohun-ini, iṣakoso pẹpẹ ati imọran	Awọn ara ilu ati awọn ẹbi ti o ni agbara	Àwọn ìkúndùǹ àwọn iṣẹ́ inawo
Banki Idoko-owo	Ìṣàmúlò-ètò, ìṣowo, ìbáṣepọ̀, àwọn iṣẹ́ akọkọ	Àwọn ile-iṣẹ́, àwọn ile-ìjọba	Nígbàyàn, àwọn ile-iṣẹ́ ifowopamọ́; ní ìṣẹ̀dà banki tí o bá gbá àwọn ẹ̀yàn
Bankí Dígital	Gẹ́gẹ́ bí banki pẹ̀lú-ọja tabi SME, tí a fi pamọ́ láìpẹ̀lú àwọn ẹ̀ka	Àwọn Ẹ̀yàn Mìíràn	Àwọn líǹkì tí a fi pamọ́ nínú àwọn banki mìíràn nínú àwọn ẹ̀yàn ìjọba; àwọn aṣofin mìíràn fi líǹkì kọ̀ǹpútà kan jade
Offshore tabi banki intanẹti	Awọn ifowopamọ ati awọn owo-iworo fun awọn ti ko wa nibẹ	Àwọn ààyè-iṣẹ́, àwọn ẹgbẹ, àwọn ìṣàmúlò-ètò ẹ̀yàn	Laisílẹ̀ nínú ibí tí a ǹṣe ifowopamọ́ lọ́wọ́lọ́wọ́, nígbàyàn nímó àwọn ìṣẹ̀dà lórí iṣẹ́ inú ile

Àwọn ẹ̀yàn banki dígital

A digital bank is a bank that operates without physical branches. In most jurisdictions it holds the same license and meets the same capital, liquidity and governance rules as a branch-based bank.

Awọn ofin diẹ ti ṣe agbekalẹ awọn ipele iwe-aṣẹ ti o ni igbẹkẹle. Awọn alaṣẹ owo ti Singapore fun awọn iwe-aṣẹ banki kikun meji ati awọn iwe-aṣẹ banki nla meji, eyiti o jẹ iṣẹ si SMEs ati awọn segmenti miiran ti kii ṣe iṣowo kekere. MAS sọ pe o ko nfunni awọn iwe-aṣẹ tuntun ti iru yii loni.

Offshore ati awọn banki kariaye

Awọn ile-iṣẹ owo kariaye gba awọn banki laaye ti o ṣe iranlọwọ fun awọn alabara ni ita orilẹ-ede naa. Awọn iwe-aṣẹ ni a lo lati pin nipasẹ iru iṣowo ti o gba laaye. The Cayman Islands Monetary Authority reported 76 licensed banks at 30 June 2026, of which 11 held Category A licenses and 65 held Category B licences.

Awọn ile-iṣẹ to ṣe pataki nireti lati wa nibẹ, kii ṣe aṣọ ti o ni irọra. Akọsilẹ ofin Banki Ipinle Bahrain beere lọwọ awọn olupese iwe-aṣẹ banki ti o wọpọ pẹlu ọfiisi wọn ni Bahrain lati tọju ọfiisi akọkọ wọn ni Bahrain, ati pe o nilo awọn ẹka ti awọn banki ajeji lati tọju ipo iṣakoso agbegbe ati awọn ibi ti o tọ si iṣowo wọn.

Ohun ti líǹkì kò fi fun ọ

Lísíǹtì ní a fẹ́ fuń banki, ṣugbọn kò lè jẹ́ pé o kùnà fún iṣẹ́ banki. Àwọn ààyè-iṣẹ́ ìṣàfilọ́lẹ̀ mẹtà nínú iṣẹ́.

Awọn iwọle ọja nibẹ. Ni ita awọn ilana iwe irinna, gbogbo ọja tuntun nilo fọọmu aṣẹ-lori rẹ, ile-iṣẹ tabi iyọkuro.
Awọn kànẹ́tì ìṣàfihàn. Ààyè-iṣẹ́ kò bá banki mìíràn gbọ́dọ̀ láti ṣí kànẹ́tì fún ọ. Ìjánu-ìsún sí dola US àti euro ní pàtó lórí àwọn àgbèkalẹ̀ ẹ̀yàn àwọn banki ìṣàfihàn.
Ìṣàmúlò-ètò ìfilọ́lẹ̀ àti àgbèkalẹ̀ kaadi. Ìgbàdárá nínú ìṣàmúlò-ètò igbẹ́sẹ̀-ìgbá tí o bá jẹ́ ẹ̀yàn tabi àgbèkalẹ̀ kaadi ní àwọn ofin rẹ̀ atí onboarding.
Every product. Investment services, insurance distribution and crypto-asset services can require separate permissions.

Àwọn ìwé-ẹ̀rí àti àwọn ẹ̀yàn tí kò jẹ́ àwọn banki

Àwọn ẹ̀yàn-ilé-ẹ̀yàn mìíràn ní pàpọ̀ lọ́wọ́lọ́wọ́ nínú ààbò ìdíyelé, kí wọn mà jẹ́ ki a fi owò ọ̀rọ̀ kọ́ọ̀kan lọ́wọ́lọ́wọ́ lọ́wọ́lọ́wọ́ lọ́wọ́lọ́wọ́. Àwọn ile-iṣẹ́ ifowopamọ́ atí awọn ile-iṣẹ́ owó èròyìn ti n gbè lọ́wọ́lọ́wọ́ lọ́wọ́lọ́wọ́, ṣugbọn, nínú EU, kò lè gba ọ̀rọ̀kọ́ọ̀kan lọ́wọ́lọ́wọ́, nitorí pé iṣẹ́ náà ní pàtó fún awọn ile-iṣẹ́ ifowopamọ́ lórí CRD Ìpínlẹ̀ 9. Awọn ile-iṣẹ́ ifowopamọ́ ní pàpọ̀lú ohun-ini ọ̀rọ̀kọ́ọ̀kan àtí iṣowó, sugbon àwọn ile-iṣẹ́ ifowopamọ́ kò ní pàpọ̀lú nínú idanwó ile-iṣẹ́ ifowopamọ́ nlà lọ́wọ́lọ́wọ́.

Awọn ti ko jẹ banki gba awọn owo-iworo wọn tabi awọn owo-iworo ti a ra. Lakoko ti o da lori ofin, wọn le nilo iwe-aṣẹ ifowopamọ alabara tabi iwe-aṣẹ ifowopamọ, ṣugbọn kii ṣe iwe-aṣẹ banki, titi ti wọn ko ba gba awọn owo-iworo ti a le san pada lati gbogbo eniyan.

Àwọn ààyè-iṣẹ́ tí a fẹ́ láti fi hàn nígbà tí a bá yan líǹẹ́ẹ̀lì

Njẹ ile-iṣẹ naa yoo gba awọn owo-ori ti a le san pada lati ọdọ gbogbo eniyan, tabi ṣe o le ṣiṣẹ lori eto isanwo tabi e-owo?
Kini awọn iṣẹ ti o nilo lati inu atokọ ti oludari ni ọjọ akọkọ, ati eyiti o le duro?
Awọn alabara wo ni ati awọn orilẹ-ede wo ni yoo ṣe iṣẹ, ati pe o nilo iwe irinna, awọn ẹka tabi awọn iwe-aṣẹ ti ara ẹni?
Kí nìdí tí a fi n ṣe ìforúkọsílẹ́ àti ìdánilé́wọ̀ǹ si ilé-ifowopamọ́, ati nípa àwọn ofin wo ni?
Njẹ ẹgbẹ naa le pade awọn ipo ti o kere ju fun owo-ori, iṣakoso agbegbe ati ijọba fun akoko kikun titi di break-even?

Awọn idahun ni igbagbogbo dẹkun awọn aṣayan ti o tọka si meji tabi mẹta. Awọn nkan ti o kẹhin ninu atẹjade yii ṣalaye awọn ibeere ti o yẹ, iṣakoso, igbẹkẹle ati eto-ẹkọ ti a lo nigbati ipinnu ba ṣe.

Sources(8)

Regulation (EU) No 575/2013 (Capital Requirements Regulation), consolidated text, Article 4(1)(1) · checked 2026-10-07
Directive 2013/36/EU (Capital Requirements Directive), consolidated text, Articles 9, 12, 13, 33 and Annex I · checked 2026-10-07
Directive (EU) 2024/1619 (CRD VI), Article 21c and transposition dates · checked 2026-10-07
Bank of England: Money creation in the modern economy, Quarterly Bulletin 2014 Q1 · checked 2026-10-07
Bank of England: New Bank Start-up Unit · checked 2026-10-07
Monetary Authority of Singapore: Digital bank licence · checked 2026-10-07
Cayman Islands Monetary Authority: sector statistics (banks by category) · checked 2026-10-07
Central Bank of Bahrain Rulebook, Volume 1, LR-2.2 Mind and Management · checked 2026-10-07

Àkóónú nikan, kò jẹ́ ofin, owo-ori àwòrán. Àjọṣepọ̀ ìforúkọsílẹ̀.